Een gangbare melkveehouderij omschakelen tot een natuurinclusief ecologisch bedrijf waar de aarde weer stakeholder is, de boer een normale boterham kan verdienen en waarin burgers participeren. Dat is het idee van Johannes Regelink en Joanne Malotaux van Burgerboerderij De Patrijs. Johannes: ‘Mijn ambitie is om een katalysator in de landbouwtransitie te zijn.’ Sceptici zijn er ook.

In een week waarin boeren weer volop protesteren, zijn er ook ondernemers die het anders doen. Johannes: ‘Mijn vrouw Joanne en ik spelen al langer met het idee dat we iets in de wereld willen zetten dat er zonder ons niet zou zijn. Ik ben ecoloog, zij is bioloog dus het moest iets zijn rondom landbouw, voedsel en ecologie. Dus toen mijn ooms opnieuw vroegen of ik hun melkveebedrijf in Vorden wilde overnemen, zijn we er toch over gaan nadenken.’ Ondanks dat de twee niet op een boerderij zijn opgeroeid en geen ervaring met boeren hebben, besloten de jonge ondernemers het te doen. ‘Maar, wel op een heel andere manier.’

Landbouwtransitie

‘Wij geloven heilig in de transitie van de landbouw’, zegt Johannes. ‘Zoals er nu veelal geboerd wordt, houden we het niet vol. De aarde houdt het niet vol en de meeste boeren ook niet. Ze werken zich kapot, maar halen maar een klein inkomen uit hun werk.’
De manier van ondernemen die Johannes en Joanne voor ogen hebben is op veel fronten anders. Johannes: ‘Op dit moment staan de koeien het hele jaar op stal en bestaat het landschap vooral uit grote eentonige weilanden en maïs. Wij willen dat de koeien grazen in kleinere percelen waarin bijvoorbeeld ook klavers groeien en bomen staan en waar houtwallen de percelen scheiden. Er komt weer ruimte voor bloemen en insecten, we gaan een grote moestuin aanleggen en in eigen winkels verkopen we onze producen tegen een eerlijke prijs. Ook gaan we niet alleen boeren, maar we werken met een team van boeren die ieder een eigen expertise hebben. Saskia Hebel is onze kaasmaker en Erik van der Hoeven is melkveehouder. Zelf willen we eigenlijk alles kunnen zodat we overal kunnen inspringen. Maar zelf gaan we ons voornamelijk bezig houden met het uitdenken van nieuwe dingen.’

Sceptici

‘De meeste mensen zijn enthousiast’, vertel Johannes. ‘Maar er zijn natuurlijk ook sceptici. Dit zijn vooral boeren die zeggen dat onze manier van boeren nooit uit kan. Ik hoop dat wij kunnen laten zien dat het wél kan.’
Inmiddels zijn de eerste twee eigen winkels of verslokalen, zoals zij het noemen, al open. In deze onbemande locaties in Zutphen en Vorden krijgen burgers met een app direct toegang tot de winkel waar ze hun vers boodschappen kunnen doen. ‘Voor 5 euro per jaar kun je lid worden en krijg je toegang. Inmiddels leveren we kaas, yoghurt en melk van De Patrijs en producten zoals vlees, fruit en groenten komen van duurzame boeren uit de omgeving. In de app kunnen de mensen thuis zien wat er op dat moment in de winkel ligt.’

Prijs van eten

De prijs van de producten ligt wel een stuk hoger dan in de supermarkt. ‘Het is duurder, maar wij denken dat dit de prijs is die we voor ons eten zouden moeten betalen. Tenminste als je op een duurzame manier wilt produceren en de boer ook een normale boterham kan verdienen. Wij denken dat mensen best een eerlijke prijs willen betalen voor gezond en lokaal voedsel, maar dan moeten we wel continue het verhaal over de producten en hun herkomst blijven vertellen.’ Zeer binnenkort openen er ook winkels in Eefde en Lochem en in Zutphen is ook een samenwerking met de Fietskoerier gestart.

Kennisinstellingen

Johannes heeft stevige ambities. ‘Ik wil graag een katalysator in de landbouwtransitie zijn. Eigenlijk zou ik van deze regio het Silicon Valley van de natuur-inclusieve landbouw willen maken. Hoe mooi zou het zijn als andere agrarische ondernemers kunnen leren van wat wij hier doen?’ Mede daarom werkt De Patrijs samen met verschillende universiteiten en hogescholen die op de boerderij onderzoeken gaan uitvoeren. ‘Bijvoorbeeld naar de omschakeling van kunstmest naar biologische bemesting, biodiversiteit, bodembiologie of koe-gezondheid. Het idee is dat de onderzoekers hun projecten op elkaar afstemmen zodat er onderling ook van elkaar geleerd wordt. Ik hoop dat we hierdoor, maar ook door steeds ons verhaal te vertellen, andere ondernemers ook kunnen aanzetten tot een andere manier van boeren.’

Burgercoöperatie

De Patrijs noemt zich een burgerboerderij. Maar wat betekent dit precies? Volgens de initiator is het drieledig. ‘Vrijwilligers werken actief mee op de boerderij, burgers kunnen lid worden en daardoor versproducten kopen in onze winkels én er is door enthousiaste buurtbewoners een burgercoöperatie opgezet.’ Want op dit moment is de boerderij nog niet overgenomen. ‘Daarvoor hebben we in totaal 4,8 miljoen euro nodig. Het meeste geld is rond, maar we hebben nog een half miljoen nodig. Daarom heeft de Burgercoöperatie bestaande uit tien enthousiaste buren deze actie voor ons opgezet. Voor 1.000 euro kun je een certificaat kopen en word je deelgenoot van De Patrijs. De crowdfundingactie is gestart op 10 juli. Als er 500 certificaten verkocht worden, kan de overname in gang gezet worden.’ Johannes, die nu nog met zijn vrouw op een camping in de buurt woont, hoopt eind december naar de boerderij te kunnen verhuizen.’

Eigendom van een stichting

Overigens wordt De Patrijs na aankoop niet écht van Joanne en Johannes. ‘De boerderij wordt eigendom van een Stichting die een BV heeft opricht. De enige aandeelhouder met winstrecht van die BV is de stichting.’ Zowel Johannes als de burgercoöperatie kopen aandelen zonder winstrecht, maar een vast rendement van 1,5% per jaar. ‘Het bedrijf is daarmee van zichzelf en niet van mij en Joanne. Dat voelt voor ons veel logischer dan ons het kapitaal toe te eigenen. De aarde is tenslotte niet van ons maar van ons allemaal. We zijn dus straks werknemers in het bedrijf waarin we net als Erik en Saskia een basissalaris in willen verdienen. Daarmee is De Patrijs dus écht een burgerboerderij.’

Kijk hier voor meer info: Burgerboerderij De Patrijs