Drie jaar bestaan ze: de Energiekoplopers Apeldoorn en Epe (EAE). De 21 bedrijven bespaarden in die tijd zo’n 10 procent aan CO₂ door verduurzaming van gebouwen en processen. De kennis en ervaring die ze opdeden, deelden ze tijdens netwerkwerkbijeenkomsten, bedrijfsbezoeken en workshops. En dat blijkt zó waardevol, dat alle 21 deelnemers gráág doorgaan.

“Zonnepanelen en LED-verlichting: dat hebben we al langer geleden geregeld”, vertelt één van de koplopers, B-J Hudepohl van Lemoine Holland in Emst. “Als grootgasverbruiker zoeken wij nu naar specialistische oplossingen om ons gasverbruik te verminderen. Deelname aan de EAE stimuleert ons om daarbij buiten gebaande paden te denken.”

Lemoine, fabrikant van onder meer katoenen make-up-pads – en tegenwoordig ook van mondkapjes, kwam via EAE in contact met een engineer en leverancier die adviseren over mogelijke plaatsing van een kleine windmolen op het bedrijfsterrein. Hudepohl: “Dit soort contacten zijn voor ons heel waardevol. Wij hebben als relatief kleine vestiging van zo’n 170 medewerkers geen eigen duurzaamheidsspecialist in huis en moeten dit soort innovaties erbij doen.”

Voor het maken van Lemoines hygiëneproducten is veel gas nodig, bijvoorbeeld omdat de katoenen vezels verschillende keren gewassen en gedroogd moeten worden. Door een wijziging in het droogproces waarbij warmte uit motoren wordt hergebruikt in datzelfde proces, bespaart Lemoine dagelijkse al duizend kuub gas. Ook is een nieuwe productiewijze in onderzoek die nog meer impact zal hebben op verlaging van het gasverbruik. “De techniek is er, maar we halen de gewenste productiesnelheid nog niet”, legt Hudepohl uit.

Best practices uitwisselen waardevol

Niels van Noord van VDL Weweler – dat onder meer luchtveersystemen voor vrachtwagen(trailers) ontwerpt en produceert – verzorgde met plezier een bedrijfsbezoek voor EAE. De koplopers kwamen inspiratie opdoen in de al behoorlijk duurzame fabriek op industrieterrein de Ecofactorij in Apeldoorn.

“Wij hadden het geluk dat we een nieuwe fabriek konden bouwen”, vertelt Van Noord, die maintenance & operations engineer is bij het staalbedrijf. “Mede dankzij automatisering van ons productieproces, verminderden we de CO₂-uitstoot meteen met de helft. We gaan natuurlijk door. Gasloos produceren is nog niet in beeld, maar we onderzoeken wel compleet nieuwe en duurzamere productievormen.”

Mooi dus, dat Van Noord via het koplopersnetwerk innovaties als waterstoftechnologie op de voet kan volgen. Al valt ook in bestaande processen nog verder te besparen. “EAE organiseerde een audit om het energieverbruik van fabrieksmotoren in kaart te brengen. Daar hebben wij ook aan meegedaan. Dankzij die analyse kunnen we aandrijvingen energiezuiniger maken.”

Een andere mooie duurzame stap zijn de zoutbaden die VDL Weweler gebruikt en die als een elektriciteitsbuffer werken. Hierdoor kan het bedrijf flexibel inspelen op vraag en aanbod op het elektriciteitsnet. “Dat energiebesparing op die manier ook een goed verdienmodel kan zijn, was een eyeopener voor andere koplopers”, merkte Van Noord. Omgekeerd stak hij zelf weer veel op van andere koplopers.

“Best practices uitwisselen is echt de meerwaarde van ons netwerk. Ook omdat het stimuleert om steeds bezig te blijven met energiebesparing en verduurzaming. Elke bijeenkomst zet je aan het denken en we helpen elkaar met elkaars cases.”

Kennisdeling belangrijkste plus

Toen R&D-engineer Nico Feima ruim twee jaar geleden startte bij het poedercoatingbedrijf Kamp Coating Apeldoorn, was een van zijn eerste grote projecten de installatie van 1200 zonnepanelen. “Opwek van groene energie is natuurlijk mooi, maar in ons netwerk brainstormen we vooral ook over hoe we mínder energie kunnen gaan gebruiken. Wat zijn de toekomstige alternatieven voor de ovens die hier staan te loeien?”

Feima vindt kennisdeling de belangrijkste plus van de EAE. “Het laaghangend fruit is wel geplukt”, zegt hij. “Als koplopers zoeken we allemaal naar vernieuwende maatwerkoplossingen. Daar kunnen we elkaar bij helpen.”

Kamp Coating Apeldoorn deed ook mee met de energiemonitor. “Zoiets is samen sneller te organiseren dan alleen. Dat geldt ook voor expertsessies en workshops. Bij Reesink onderzochten we bijvoorbeeld welke afvalproducten van de ene koploper van waarde kunnen zijn voor de andere - daar zijn mooie koppelingen gemaakt.”

Met CV-toestelfabrikant en energiekoploper Remeha is Kamp Coating Apeldoorn vanuit EAE een project gestart om een gasgestookte oven om te bouwen tot een waterstofvariant. “De Cleantech Regio zit ook aan tafel, adviseert en zoekt met ons naar subsidies”, vertelt Feima. “Helaas staat het project vanwege de coronacrisis nu tijdelijk on hold, maar dat pakken we zeker weer op.”

Kennistransfer naar anderen in de regio

Business Developer Energie Marcel van der Maal van de Cleantech Regio heeft op zijn beurt ook veel aan deelname aan de EAE, benadrukt hij. Niet alleen omdat hij goed hoort met welke energievraagstukken de koplopers worstelen. Oók vanwege hun bijdrage aan de energietransitie. En die zit hem niet alleen in de eigen energiebesparing. Ook de kennistransfer naar andere bedrijven, gemeenten en scholen in de regio is van belang.

“De Cleantech Regio brengt de kansen voor waterstof in kaart en daarover hebben vier koplopers actief meegedacht. Ook andere kennis die de bedrijven in Apeldoorn en Epe hebben opgebouwd, kunnen we elders in de regio delen. Bijvoorbeeld met de bedrijven en gemeenten die bezig zijn met de verduurzaming van bedrijventerreinen.”

Netwerksamenwerking is de toekomst

Om komende tijd écht grote stappen te zetten, is samenwerken in netwerken zoals EAE sowieso cruciaal, denkt Van der Maal. “Als we steeds meer energie opwekken via zon en wind krijgen we onherroepelijk krapte op ons elektriciteitsnet. Daar hebben bedrijven ook last van en zij kunnen dat probleem niet alleen oplossen. Naast samenwerken met andere stakeholders, hebben bedrijven ook elkaar nodig. Denk aan smart grids waarin bedrijven slim energie kunnen uitwisselen op basis van hun energiebehoeften, of aan lokale energieopslag van elektriciteit. Als netwerk kun je sámen bouwen aan dit soort oplossingen.”
Energiekoplopers Apeldoorn en Epe gaan de komende drie jaar dóór als netwerk. Op de agenda staan onder meer themabijeenkomsten. EAE wil ook meer studenten gaan betrekken bij activiteiten en gaat resultaten van het netwerk prominenter op de kaart zetten.


EAE is een initiatief van gemeenten Apeldoorn en Epe en Omgevingsdienst Veluwe IJssel. Ook Saxion, Oost NL, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en Cleantech Regio doen mee en het netwerk wordt financieel ondersteund door provincie Gelderland. Deelnemende koplopers: VanDrie Group Alpuro, Royal Talens, Elis, Grolleman, Holland Colours, ITS Foil, Kamp Coating Apeldoorn, Owens Corning, Remeha, Royal Reesink, Bredenoord, Smart Packaging Solutions, Sonac, VDL Weweler, VHP Security Paper, Vion, Waterschap Vallei & Veluwe, Gosschalk, Royal Flexibel Packaging, VMI en Lemoine Holland. Bruno Mulder van Meta BV is procesbegeleider van de Energiekoplopers Apeldoorn en Epe. Vragen of ideeën of meedoen? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..